• Bob Acri - Sleep Away
  • J.J. Johnson - Lil Darlin

Βυζαντινή Μουσική

http://www.pithagorio.gr/odeio/wp-content/uploads/2013/05/vyzantini1.png

    Είναι η εξελιγμένη συνέχεια της αρχαίας ελληνικής μουσικής (πρβλ. Πυθαγόρειο σύστημα 6ουαι. π.Χ.), όπως αυτή διασώθηκε και διαμορφώθηκε μέσα στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, η οποία σταδιακά έγινε αφ’ ενός χριστιανική, αφ’ ετέρου -ιδιαιτέρως στο ανατολικό τμήμα της- ελληνική.
Η μουσική αυτή παράδοση φθάνει μέχρι τις μέρες μας, έχοντας χαρακτηρισθεί άλλοτε ρωμαίικη (πρβλ. Ρωμηός) & άλλοτε ελληνική εκκλησιαστική (Α. Κοραής).
Είναι δε αναμφίβολα ένα από τα ελάχιστα υπερχιλιετή μνημεία του παγκόσμιου πολιτισμού, το οποίο μπορεί να μελετήσει κανείς ακόμη ζωντανό στους ίδιους χώρους & με τον ίδιο τρόπο, όπως ακριβώς καλλιεργήθηκε αιώνες πριν από τους μαΐστορες του είδους.
Ποια η ιδιαιτερότητα της Βυζαντινής μουσικής; (κλίμακες, μικροδιαστήματα, έλξεις).
Ένα από τα χαρακτηριστικά όλων των κλασικών γραμμάτων & των τεχνών είναι η ποικιλομορφία σε κάθε είδος καλλιτεχνικής έκφρασης (λόγος, χρώματα, μουσική κ.λπ.).
Έτσι και στη Βυζαντινή μουσική (εκκλησιαστική και δημώδη), το πλήθος & το πολυσύνθετο των μουσικών διαστημάτων είναι και τα ιδιαίτερα εκείνα γνωρίσματα, που δημιουργούν την ειδοποιό διαφορά ανάμεσα σε άλλα είδη μουσικής.
Η ανά δύο μόρια δηλαδή υπάρχουσα υποδιαίρεση του τόνου (2, 4, 6, 8, 10, 12, 14 μόρια κ.ο.κ.) είναι πλουσιότερη από την μεταγενέστερη (ανά ημιτόνιο) μονάδα μέτρησης (6, 12, 18 μόρια κ.ο.κ.) του συγκερασμένου συστήματος (δυτική μουσική κ.ά.).
Συγκεκριμένα,
1) η χρήση των οκτώ κυρίων ήχων (Α΄, Β΄, Γ΄, Δ΄, πλ.Α΄, πλ.Β΄, Βαρύς, πλ.Δ΄), των μουσικών έλξεων (πρβλ. glissando) & των μικροδιαστημάτων,
2) η συμπόρευση του λόγου (με τη μελωδία) σε άριστη λογοτεχνική & ποιητική διατύπωση,
3) η εισαγωγή και ανάπτυξη του ρυθμοτονικού μέλους,
4) η ύπαρξη ανεξάντλητου αντίστοιχου πηγαίου υλικού (εκκλησιαστικοί ύμνοι και δημοτικά τραγούδια), &
5) η δυνατότητα εμπροϋπόθετης ελεύθερης απόδοσης της σημειογραφίας κατά τα εκάστοτε αισθήματα του ερμηνευτή, δημιουργούν μια πανδαισία μουσικών χρωματισμών, η οποία έχει πλέον την δυνατότητα να ενσαρκώσει με χαρακτηριστικό τρόπο οποιοδήποτε ανθρώπινο συναίσθημα (χαρά, λύπη, χαρμολύπη, φόβος, κατάνυξη, ανδρεία, έρωτας κ.λπ.).
Αξίζει να σημειωθεί ότι όλα αυτά επιτυγχάνονται χρησιμοποιώντας ένα απλούστατο «κωδικοποιημένο» σύστημα μουσικής ανάγνωσης, το οποίο μας παρέχει την δυνατότητα της γρήγορης εκμάθησής της (βλ. κύκλο σπουδών Υπουργείου Πολιτισμού).
Αυτή η «μουσική πολύ-πολιτισμικότητα» υποκινεί εσωτερικώς και μυστικώς τον ακροατή να «υποκλιθεί» στο άκουσμα των αποδιδομένων, ενώ η ίδια είναι που παρακινεί & ερευνητές διαφόρων επιστημονικών κλάδων(Μουσικολογία, Φιλολογία, Θεολογία, Λαογραφία, Ιστορία, Αρχαιολογία) να ασχοληθούν με επιμέρους πτυχές της μουσικής πολιτισμικής μας παράδοσης.
Βυζαντινή στις μέρες μας; (επικαιρότητα, επιρροές, προοπτικές).
Η Βυζαντινή μουσική δεν εξαντλείται στα καθιερωμένα εκκλησιαστικά μέλη & δημοτικά τραγούδια.
Πέραν αυτών των κυρίων φορέων αυτής, έγινε, γίνεται & θα γίνεται διαρκώς χρήση των προαναφερθέντων μικροδιαστημάτων, έλξεων και κλιμάκων της σε ένα πραγματικά ευρύ μουσικολογικό πεδίο.
Έτσι, ο μεν πραγματικός γνώστης θα εντοπίσει τις ισχυρές επιρροές της στο μεταγενέστερο λαϊκό ρεμπέτικο τραγούδι, στο σύγχρονο επονο-μαζόμενο έντεχνο, σε ρηξικέλευθες μουσικές «αναζητήσεις» κ.ο.κ., ενώ ο εμπνευσμένος μουσικοσυνθέτης θα αντλήσει ιδέες και συστήματα για τα νέα έργα του..

Διδασκαλία … Σωτήρης Δογάνης

 

Free trial button